Historia nagrody

przyznawana jest od 1988 roku osobom i organizacjom zaangażowanym w walkę przeciw uciskowi i niesprawiedliwości. Jest ona najbardziej widocznym sposobem promowania przez posłów Parlamentu Europejskiego ochrony praw człowieka i demokracji, ale nie jedynym. Parlament ma do swojej dyspozycji również inne narzędzia, m.in. specjalną Podkomisję ds. Praw Człowieka składającą się z 31 eurodeputowanych pochodzących z 25 państw członkowskich, której głównym celem jest monitorowanie oraz obrona praw człowieka.

Co roku Parlament publikuje raport o stanie ochrony praw człowieka na świecie. Raport ten to nie tylko lista przypadków łamania praw człowieka, ale również praktyczne wskazówki, jak poprawić sytuację. Niektóre z nich dotyczą konkretnych przypadków, inne to ogólne wytyczne normujące zasady porozumień międzynarodowych. Ponadto, raz w miesiącu Parlament Europejski przyjmuje trzy rezolucje w przypadkach rażących naruszeń lub ataków na wolność wypowiedzi.

Rada UE (reprezentująca rządy państw członkowskich) oraz Komisja Europejska (reprezentująca wielonarodową wspólnotę interesów) są regularnie wzywane przed Parlament Europejski, który wykorzystuje te okazje do wywierania nacisku na kraje łamiące prawa człowieka. Możemy tu wymienić ostatnie przypadki Białorusi, Boliwii, Birmy, Chin, Kolumbii, Iranu, Nepalu Sudanu, Syrii, Uzbekistanu oraz Zimbabwe.
  
Parlament kładzie szczególny nacisk na wprowadzanie klauzul o przestrzeganiu praw człowieka jako integralnej części porozumień o współpracy UE z krajami trzecimi. Klauzule te gwarantują możliwość nałożenia sankcji na reżimy odpowiedzialne za łamanie praw człowieka lub w przypadku braku ich zastosowania, możliwość zawieszenia takich porozumień. Kwestie te Parlament podnosi również w swoich kontaktach z parlamentami narodowymi państw członkowskich, w których obserwowane są problemy z przestrzeganiem praw człowieka.

Bardzo istotnym narzędziem Parlamentu poparcia słów czynami w walce o prawa człowieka jest unijny budżet. Parlament może decydować o przyznaniu funduszy na projekty promujące ochronę praw człowieka i rozwoju demokracji. Przykładem mogą być niezależne rozgłośnie radiowe i telewizyjne dla Białorusi oraz stworzenie uniwersytetu dla albańskich mniejszości w Byłej Jugosłowiańskiej Republice Macedonii. Parlament Europejski ma również uprawnienia w zakresie odbierania funduszy państwom znajdującym się w rejestrze łamiących prawa człowieka, utrzymania na tym samym poziomie lub ich zwiększania dla grup działaczy w tych państwach, tak jak to było w Birmie, Togo czy Zimbabwe.
Jednakże doroczna nagroda Sacharowa pozostaje najbardziej realnym i dostrzegalnym narzędziem, za pomocą którego Parlament może honorować ludzi, którzy kładą swoje życie i wolność na szalę walki o ludzką godność.

W tym roku członkowie Komisji ds. Zagranicznych PE przedstawili listę trzech kandydatów nominowanych do nagrody. Lista została przekazana Konferencji Przewodniczących Parlamentu Europejskiego, która dokona wyboru laureata. Nagroda zostanie wręczona podczas ceremonii w czasie grudniowej sesji plenarnej Parlamentu w Strasburgu.  Nominacje muszą być poparte przez co najmniej 25 posłów Parlamentu Europejskiego lub przez grupę polityczną. Nagroda to również 50.000 EUR.

(1921-1989) - rosyjski fizyk znany jest jako wynalazca bomby wodorowej; zaniepokojony skutkami swojej pracy dla losu ludzkości, podejmował wysiłki, aby zwrócić uwagę na zagrożenia płynące z wyścigu zbrojeń nuklearnych. Częściowy sukces odniósł wraz z podpisaniem w 1963 r. Traktatu o Zakazie Prób Nuklearnych. Uznawany w ZSRR za dysydenta o wywrotowych poglądach, utworzył w latach 70-tych Komitet Obrony Praw Człowieka i Ofiar Politycznych. W 1975 r. jego dokonania zostały uhonorowane Pokojową Nagrodą Nobla.